Trong ngành dệt may, thuật ngữ vải không dệt không những quen thuộc mà còn thông dụng. Đây cũng là một trong những loại vải phổ biến và được người tiêu dùng ưa chuộng. Vậy vải không dệt là gì? Chúng có những ưu, khuyết điểm nào và vải không dệt thường ứng dụng trong lĩnh vực nào? Cùng Toàn Thịnh tìm hiểu thông tin về loại vải này qua bài viết dưới đây.
Vải không dệt là gì?
Vải không dệt là loại vật liệu dạng tấm được tạo thành từ các sợi ngắn hoặc sợi dài liên kết với nhau mà không cần qua công đoạn dệt thoi hoặc dệt kim. Các sợi này có thể là sợi tổng hợp như polypropylene, polyester hoặc một số loại sợi có nguồn gốc cellulose, tùy theo mục đích sử dụng.
Điểm đặc trưng của vải không dệt nằm ở cấu trúc liên kết. Thay vì có hệ sợi ngang – sợi dọc rõ ràng như vải dệt thoi, hoặc các vòng sợi móc nối như vải dệt kim, vải không dệt có bề mặt giống một lớp màng sợi được ép, liên kết hoặc xử lý để tạo độ bền nhất định.
Vì vậy, khi nhìn bằng mắt thường, một số loại vải không dệt có thể giống giấy, màng vải mỏng hoặc lớp xơ ép. Tuy nhiên, tùy công nghệ sản xuất, chúng vẫn có thể đạt độ dai, độ mềm, độ thoáng khí, khả năng lọc hoặc khả năng kháng nước theo yêu cầu.
Nguồn gốc của vải không dệt
Theo các tài liệu ghi nhận, nguồn gốc của vải không dệt khá đặc biệt và ngẫu nhiên. Xuất xứ của nó thực chất không xuất phát từ một dự án đã được nghiên cứu trước đó, mà chỉ phát sinh ý tưởng dựa trên câu chuyện của những người lữ hành.
Cụ thể, nhóm người này đi ngang qua sa mạc bằng dép, nhưng do đi đường dài chân bị đau, họ nảy ra cách dùng búi len đặt lên trên dép nhằm giảm bớt sự đau chân. Trong quá trình di chuyển, các sợi len đã tự động đan vào nhau và liên kết thành một khối vải hoàn chỉnh từ áp lực của bàn chân, nhiệt độ cao của không khí và độ ẩm.
Vào thế kỷ XIX, nước Anh đã trở thành “ông trùm” trong lĩnh vực sản xuất hàng dệt may. Trong quá trình dệt may, nhất là trong khâu cắt vải, một lượng lớn chất xơ đã bị “đào thải”.
Garnett, một kỹ sư may mặc giỏi là người phát hiện ra điều đó. Tiếp nối sự phát hiện của mình, Garnett đã nghiên cứu và tạo ra một thiết bị cắt xơ thừa thành dạng sợi và đã được ứng dụng để làm ruột gối.
Sau đó, ông tìm cách liên kết các sợi xơ này lại với nhau bởi chất kết dính và tạo thành một tấm vải hoàn chỉnh. Chính bởi “điểm sáng” trong nghiên cứu này, vải không dệt đã được chế tạo thành công và thu hút sự quan tâm của người tiêu dùng.
Thành phần thường gặp trong vải không dệt
Thành phần của vải không dệt khá đa dạng. Tùy ứng dụng, nhà sản xuất có thể chọn loại sợi phù hợp để tạo ra vật liệu có độ bền, độ mềm, độ thoáng khí hoặc khả năng lọc khác nhau.
Một số thành phần thường gặp gồm:
- Polypropylene (PP): phổ biến trong túi vải không dệt, khẩu trang, đồ bảo hộ, bao bì, vật liệu dùng một lần.
- Polyester (PET): thường dùng trong vật liệu lọc, lớp lót, nội thất, kỹ thuật công nghiệp.
- Rayon hoặc viscose: có khả năng thấm hút tốt hơn, thường xuất hiện trong khăn ướt, khăn lau hoặc một số sản phẩm vệ sinh.
- Sợi pha: kết hợp nhiều loại sợi để cân bằng độ bền, độ mềm, khả năng hút ẩm hoặc chi phí sản xuất.
Không nên hiểu rằng mọi loại vải không dệt đều có cùng tính chất. Vải không dệt PP sẽ khác với spunlace, meltblown hay vải xăm kim. Vì vậy, khi chọn vật liệu, cần xem xét cả thành phần sợi, định lượng, công nghệ sản xuất và mục đích sử dụng.
Nếu muốn tìm hiểu sâu hơn về nhóm vật liệu từ polypropylene theo dạng dệt, bạn có thể tham khảo bài vải PP dệt để phân biệt rõ giữa PP dệt và PP không dệt.
Vải không dệt được sản xuất như thế nào?
Quy trình sản xuất vải không dệt có thể thay đổi tùy công nghệ, nhưng thường gồm ba nhóm công đoạn chính: tạo lớp sợi, liên kết sợi và hoàn thiện bề mặt.
Tạo lớp sợi
Ở giai đoạn đầu, nguyên liệu sợi hoặc hạt nhựa được xử lý để tạo thành lớp sợi. Với một số công nghệ, hạt nhựa được nung chảy rồi kéo thành sợi mảnh. Với công nghệ khác, sợi ngắn được trải đều thành lớp bằng thiết bị chuyên dụng.
Mục tiêu của bước này là tạo ra một lớp sợi có độ dày, mật độ và độ phân bố phù hợp. Lớp sợi càng đều thì bề mặt vải sau khi hoàn thiện càng ổn định.
Liên kết sợi
Sau khi tạo lớp, các sợi cần được liên kết để hình thành tấm vải. Phương pháp liên kết có thể là ép nhiệt, dùng chất kết dính, xăm kim hoặc xử lý bằng tia nước áp lực cao. Mỗi phương pháp sẽ tạo ra loại vải có cảm giác và độ bền khác nhau.Ví dụ, vải không dệt ép nhiệt thường có bề mặt tương đối ổn định và phù hợp sản xuất số lượng lớn. Vải xăm kim thường dày, chắc hơn và có thể dùng trong vật liệu kỹ thuật. Vải spunlace mềm hơn, thường gặp trong khăn ướt hoặc sản phẩm vệ sinh.
Hoàn thiện bề mặt
Sau khi liên kết, vải có thể được xử lý thêm theo mục đích sử dụng. Một số loại cần in màu, cán màng, xử lý kháng nước, tăng độ mềm, tăng khả năng lọc hoặc cắt theo khổ nhất định.
Đây là bước quan trọng vì cùng là vải không dệt nhưng sản phẩm cuối có thể rất khác nhau. Vải dùng làm túi, khẩu trang, lớp lót may mặc, vật liệu nông nghiệp hoặc vật liệu lọc sẽ có yêu cầu hoàn thiện riêng.
Các loại vải không dệt phổ biến
Vải không dệt không chỉ có một loại duy nhất. Mỗi công nghệ sản xuất sẽ tạo ra dòng vải có đặc tính khác nhau, phù hợp với từng nhóm sản phẩm cụ thể.
Vải không dệt PP
Vải không dệt PP được làm từ polypropylene, có trọng lượng nhẹ, dễ tạo hình và được dùng nhiều trong túi vải, bao bì, khẩu trang, đồ bảo hộ dùng một lần hoặc vật liệu phủ. Đây là một trong những loại vải không dệt phổ biến nhất nhờ chi phí cạnh tranh và khả năng sản xuất số lượng lớn.
Tùy định lượng và cách xử lý, vải không dệt PP có thể mềm, cứng, mỏng hoặc dày. Với túi vải không dệt, định lượng thường được chọn theo độ bền mong muốn và mục đích sử dụng.
Vải không dệt spunbond
Spunbond là loại vải không dệt được tạo từ sợi liên tục, sau đó liên kết để hình thành lớp vải. Loại này thường có bề mặt tương đối đều, độ bền tốt trong nhóm vải nhẹ và được dùng trong y tế, bao bì, nông nghiệp, đồ bảo hộ và các sản phẩm dùng một lần.
Spunbond có thể được xử lý thêm để tăng khả năng kháng nước, thoáng khí hoặc phù hợp với yêu cầu in ấn.
Vải không dệt meltblown
Meltblown được tạo từ các sợi rất mảnh, thường được dùng trong vật liệu lọc. Loại vải này quen thuộc trong khẩu trang, bộ lọc không khí, vật liệu lọc bụi hoặc các sản phẩm cần khả năng giữ lại hạt nhỏ.
Do cấu trúc sợi mịn, meltblown thường không được dùng một mình trong sản phẩm cần độ bền kéo cao. Nó thường được kết hợp với các lớp vải khác để tăng độ chắc và khả năng bảo vệ.
Vải không dệt SMS
SMS là cấu trúc kết hợp giữa spunbond và meltblown. Thông thường, vật liệu này có lớp spunbond bên ngoài để tạo độ bền, lớp meltblown ở giữa để tăng khả năng lọc hoặc bảo vệ.
Nhờ cấu trúc nhiều lớp, SMS được dùng trong đồ bảo hộ, khẩu trang, áo choàng y tế, drap dùng một lần và một số sản phẩm cần vừa bền vừa có khả năng ngăn bụi hoặc chất lỏng nhất định.
Vải không dệt spunlace
Spunlace là loại vải không dệt được liên kết bằng tia nước áp lực cao. Bề mặt vải thường mềm hơn, có khả năng thấm hút tốt và phù hợp với khăn ướt, khăn lau, sản phẩm vệ sinh cá nhân hoặc một số vật liệu chăm sóc y tế.
So với vải PP không dệt thông dụng, spunlace thường tạo cảm giác mềm mại hơn, nhưng chi phí và ứng dụng cũng khác nhau.
Vải không dệt xăm kim
Vải không dệt xăm kim được tạo bằng cách dùng kim chuyên dụng xuyên qua lớp sợi để móc và liên kết các sợi với nhau. Loại vải này thường dày, chắc và được dùng trong vật liệu kỹ thuật, thảm, lớp lót, nông nghiệp, địa kỹ thuật hoặc công nghiệp.
Đây không phải dòng vải thường gặp trong trang phục mặc hằng ngày, nhưng lại có vai trò quan trọng trong các ứng dụng cần độ bền và cấu trúc dày hơn.
Ưu điểm của vải không dệt
Vải không dệt được người dùng ưa chuộng bởi một số ưu điểm nổi bật như sau:
Độ bền cao, chịu lực tốt
Nhờ các đặc tính riêng biệt của các hạt nhựa tổng hợp nên vải không dệt có tính chịu lực tốt cùng với độ bền cao. Lấy ví dụ một chiếc túi được làm từ vải không dệt, chúng có thể chứa đựng các vật phẩm với tổng trọng lượng dao động từ 3kg đến 10kg, tùy theo mục đích và bối cảnh sử dụng.
Màu sắc đồng bộ
Do vải không dệt được làm hoàn toàn từ nguyên liệu tự nhiên, nên màu sắc của loại vải này cũng là màu tự nhiên. Và rất đều màu tại mọi vị trí của tấm vải. Chính vì thế, người dùng có thể bảo quản vải trong thời gian dài mà không sợ vải bị bạc màu.
Dễ dàng in ấn
Với chất liệu tốt như vải không dệt, việc in ấn các thông tin hoặc hình ảnh đều được thực hiện một cách dễ dàng. Chất lượng hình in luôn được đảm bảo rõ ràng và sắc nét. Ví dụ, các công ty có thể in thông tin như tên thương hiệu, logo, mã QR, số điện thoại,…để tạo độ truyền thông một cách thuận tiện và dễ dàng.
Thân thiện cho môi trường
Theo nghiên cứu, thời gian phân hủy của các sản phẩm làm từ vải không dệt từ 2 đến 7 năm. Tuy nhiên, trong quá trình phân hủy chúng sẽ không tiết ra bất kỳ chất thải nào gây hại đến môi trường. Do đó, vải không dệt được đánh giá là thân thiện với môi trường và an toàn cho người dùng.
Giá thành thấp
Chất lượng của vải không dệt tốt và không kém cạnh các dòng vải khác. Nhưng giá thành của chúng lại thấp mặc dù cùng mục đích dùng như vải bạt, vải dệt,…
Hạn chế của vải không dệt
Bên cạnh những ưu điểm nổi bật, dòng vải không dệt vẫn tồn tại một số hạn chế mà người dùng cần lưu ý như:
- Khả năng thấm hút tốt, dễ phân hủy nên tuổi thọ sản phẩm làm từ vải không dệt ngắn.
- Vải không dệt không phù hợp khi tiếp xúc với nước. Do đó chúng sẽ dần bị biến đổi tính chất và trở nên kém bền hơn.
- Đòi hỏi người dùng cần phải cẩn thận trong việc bảo quản.
Ứng dụng của vải không dệt
Với sự phát triển và xu hướng của người tiêu dùng hiện nay, họ thường ưu tiên về các vật phẩm hoặc chất liệu thân thiện với môi trường. Do đó, vải không dệt ngày càng được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực.
Lĩnh vực ngành may mặc
Sản phẩm phổ biến nhất trong ngành may mặc chính là túi vải không dệt. Bởi chúng sở hữu sự dẻo dai và quá trình in ấn dễ dàng. Không những vậy, vải không dệt còn được dùng để làm trang phục biểu diễn, miếng lót giày và quần áo.
Lĩnh vực nông nghiệp
Vải không dệt có tính năng bền và nhẹ nên chúng thường được dùng để ngăn chặn côn trùng trong suốt quá trình canh tác. Ngoài ra, vải không dệt còn giúp giữ ẩm tốt để thúc đẩy sự nảy mầm của hạt giống, đồng thời bảo vệ cây khỏi các loài sâu bọ mang mầm bệnh gây hại.
Lĩnh vực y tế
Những sản phẩm thường thấy nhất được làm từ vải không dệt trong lĩnh vực y tế đó là áo phẫu thuật, khẩu trang và áo cách ly (chỉ dành cho bác sĩ). Sở hữu đặc tính thân thiện với môi trường và an toàn cho người sử dụng nên gần như các sản phẩm của y khoa đều ưu tiên lựa chọn chất vải này.
Lĩnh vực bảo hộ lao động
Tương đương với những ưu điểm nổi trội của vải không dệt, mà trong lĩnh vực bảo hộ lao động đã có những sản phẩm ứng dụng thành công từ chất vải này. Ví dụ như găng tay, quần áo, giày bảo hộ và mặt nạ chống khói.
Lĩnh vực hàng không
Không chỉ ứng dụng tốt trong các lĩnh vực kể trên, mà ngay cả lĩnh vực hàng không cũng sử dụng đến vải không dệt. Chúng thường được dùng để làm các vật dụng như đồ dùng một lần cho khách (túi nôn), đồ nội thất máy bay,…
Bài viết đã mang đến cho bạn kiến thức tổng quan về vải không dệt như khái niệm, các ưu/nhược điểm và ứng dụng của loại vải này trong thực tế. Hãy truy cập vào website Toàn Thịnh để có được nhiều thông tin hữu ích khác.
Toàn Thịnh là đơn vị cung cấp thun dệt kim, thun chỉ, thun dệt thoi chất lượng và uy tín hàng đầu. Khi đến với Toàn Thịnh, bạn không chỉ có được những sản phẩm tốt mà còn được tư vấn rất tận tình, cùng với giá cả thành phẩm “vừa túi tiền”. Chắc chắn sẽ không làm bạn thất vọng.